“Thần y Hur Jun” và bộ sách “Đông Y Bảo Giám”

Ngày đăng bài: 2014-04-10 08:30:32
        Xem với cỡ chữ    

Nhìn bàn tay người thầy thuốc râu tóc bạc phơ đưa đẩy ngọn bút lông đề tên cho quyển sách mà ông đã bỏ nửa đời người dày công biên soạn, tôi như ngừng thở... Rồi lồng ngực chợt muốn vỡ tung cùng với tiếng hét bất thần vang lên: “Đúng rồi!”, khiến bé Anh Tú đang cùng xem phim phải giật mình trố mắt không hiểu việc gì đã xảy ra làm cho nét mặt của ba rạng ngời hân hoan phấn khích đến vậy... Tim đập rộn ràng, ôm lấy đứa con gái lên mười, tôi như muốn trút tất cả niềm vui tràn ngập trong lòng vì điều mình phập phồng phỏng đoán lâu nay đã đúng... Nhưng hãy khoan nói về điều phát hiện này, trước hết mời bạn cùng tôi điểm lại vài nét về bộ phim được Đài THVN-VTV3 vừa chiếu trên truyền hình.

VỀ THẦN Y HUR JUN

 "Thần y Hur Jun" là một trong những bộ phim hay về thể loại cổ trang của Hàn Quốc. Với độ dài 72 tập, chiếu trong 3 tháng, bộ phim đã liên tục cuốn hút người xem vào số phận bi tráng của một con người đã dành trọn cuộc đời của mình cho nền y học cổ truyền, những tinh hoa văn hoá phương Đông như thuật châm cứu, chữa bệnh bằng thảo mộc,...

Truyện phim  dựa vào một câu chuyện có thật về vị danh y Hur Jun (1546-1615) dưới triều đại Chosun của Triều Tiên vào thế kỷ 16. Vốn là con một kỹ nữ với một quan huyện, dù thông minh học giỏi nhưng do xuất thân từ giai tầng thấp hèn trong xã hội phong kiến nên không thể tiến thân bằng con đường khoa cử. Chán nản tuyệt vọng, chàng trai trẻ Hur Jun có lúc phải đi buôn lậu để kiếm sống. Nhưng rồi khi gặp được tiểu thư Da Hee, phát hiện ra sự kỳ diệu của châm cứu, Hur Jun đã bắt đầu học y trong vai trò một người giúp việc trong gia đình một thầy thuốc danh tiếng. Với sự cần mẫn nổ lực của bản thân, với sự dạy dỗ tận tình và nghiêm khắc đến nghiệt ngã của người thầy tài năng đức độ, với sự hy sinh tận tuỵ của người vợ rất mực dịu hiền, nhất là với sự giúp đỡ lặng lẽ của cô y nữ Ye Jin, người thầm yêu trộm nhớ chàng, cuối cùng Hur Jun đã vượt qua được mọi gian khổ khó khăn, để được vào Thái y viện và trở thành quan ngự y, được phong tước quan nhất phẩm, gia nhập vào giai tầng quý tộc và được kề cận chăm sóc sức khoẻ cho nhà vua và gia đình hoàng tộc Seon Jo.

Nhưng không ai ngờ được hoàng cung lại là nơi chứa đầy những cạm bẫy chết người. Hur Jun đã trở thành nạn nhân của những cuộc tranh giành quyền lực, những rối ren chính trị thời bấy giờ. Vin cớ vua Seon Jo băng hà, Hur Jun đã bị triều đình đày đi đảo xa. Trong thân phận kẻ lưu đày, Hur Jun vẫn không nản chí, với sự trợ giúp của các cộng sự ở Thái Y viện, ông tiếp tục thực hiện biên soạn bộ sách đúc kết tinh hoa y thuật phương đông vốn được nhà vua ban chỉ dụ khởi thảo hơn mười năm trước. Bộ sách hoàn thành, dù được phục hồi danh phận và được mời lại vào cung, nhưng Hur Jun đã từ chối và tìm đến những làng quê nghèo, những nơi đang bị dịch bệnh hoành hành để cứu chữa cho người dân ở đó. Và tại đó, mặc dù chính bản thân đang lâm vào tình trạng đói khát và bệnh tật như bao người dân khác, ông vẫn đem nắm cơm, viên thuốc cuối cùng chia xẻ cho người bênh. Cuộc đời Hur Jun  "như một dòng nước hoà vào trong đất để trở về với đại dương mênh mông", như lời  của Nội y nữ Ye Jin nói trước mộ Thần Y.

Bộ phim Thần y Hur Jun dù không ít tình tiết hư cấu, nhưng có thể nói các nhà làm phim tài ba đã thành công trong việc tạo dựng hình ảnh chân thật về một thầy thuốc không chỉ nổi danh về y thuật, có trình độ chuyên môn phi thường, mà còn là một tấm gương lớn về y đức, hết lòng vì người bệnh, luôn khoan dung, vị tha với đồng sự, dù là kẻ đem lại không ít tai hoạ rắc rối cho mình. Bộ phim gợi cho chúng ta rất nhiều điều suy ngẫm về ý nghĩa và giá trị cuộc sống, về các bài học y đức cho người thầy thuốc hôm nay.

 

Tác giả  và một số bản sách Đông Y Bảo Giám trong tủ sách gia đình

 

VÀ BỘ SÁCH ĐÔNG Y BẢO GIÁM

Xem phim Thần y Hur Jun, không chỉ hồi hộp theo những bước thăng trầm của Hur Jun qua từng đêm như bao khán giả khác, mà tôi còn có một sự phập phồng phỏng đoán riêng tư mà từ buổi đầu xem đã mơ hồ cảm nhận. Mãi đến tập gần cuối phim, khi thấy Hur Jun viết tựa đề lên đầu quyển sách tôi đã reo to lên khi phát hiện ra dự cảm của mình đã đúng. Thần y  Hur Jun, chính xác hơn là đứa con tinh thần của ông, không phải ai xa lạ mà chính là một bạn quen thuộc trong gia đình tôi. Đó là bộ sách Đông Y Bảo Giám (ĐYBG) của Hur Jun mà từ trước đến nay tôi chỉ biết dưới tên phiên âm Hán-Việt là Hứa Tuấn đã để lại cho kho tàng y học phương Đông.

Cách đây đúng mười năm (1995),  tôi có lặn lội vào TP.HCM tìm kiếm một số tư liệu về học, được Đông y sĩ Đàm Thi ở chùa Tam Tông Miếu, số 82 đường Cao Thắng cho mượn một số sách, chủ yếu là sách Hán văn Đông y, trong đó có bộ ĐYBG. Sách này do Quảng Ích thư cục ấn hành ở Thượng Hải vào năm Trung Hoa Dân Quốc thứ 6 (1917). Nhận thấy đây là một bộ sách quý nên tôi đã sao lại 2 bộ, một bộ cho mình dùng và một bộ sau nhượng lại cho Lương y Đặng Xuân Quang, dù là bậc cha chú nhưng thường xem tôi như người bạn vong niên, vốn là tấm gương sáng về tinh thần hiếu học mà tôi rất kính trọng.

Theo lời tựa của một học giả Trung Hoa viết vào năm Quang Tự 16 (1890) của bản in này thì ĐYBG gồm 23 thiên do Ngự y Triều Tiên tên là Hứa Tuấn biên soạn theo mệnh lệnh của nhà vua bản quốc. Y quan Nhật Bản có hiệu đính in lại vào năm  Quý Mão Hưởng Bảo, tức năm Ung Chính nguyên niên (1723). Nhưng trong sách của Hứa Tuấn không thấy ghi năm tháng, không biết vào thời nào. Người ta căn cứ vào danh mục các sách được trích dẫn trong ĐYBG đều thấy có từ cuối đời Minh về trước. Nội dung của sách có 5 phần đại cương là: Nội cảnh, Ngoại hình, Tạp bệnh, Thang dịch và Châm cứu. Dưới mỗi phần trình bày phân loại các mục và tiểu mục rất rõ ràng mạch lạc. Mỗi loại mục đều xem xét nguồn gốc, khảo cứu ngọn ngành, trình bày mạch chứng cùng nhiều phương thuốc rõ ràng đầy đủ. Văn liệu trích dẫn từ các sách khác đều được cước chú xuất xứ minh bạch và nhất quán...

Theo nhận xét của riêng tôi, ĐYBG là bộ bách khoa toàn thư về Đông y được biên soạn rất khoa học, một đặc điểm hiếm thấy trong các cổ thư cùng thời, kể cả sau đó một vài thế kỷ. Công trình biên khảo này chủ yếu dựa vào nguồn tài liệu sách y học Trung Quốc, tinh tuyển hệ thống hoá toàn bộ nguồn tri thức y học cổ truyền của tiền nhân và  đương thời. Bộ sách có thể xem là cẩm nang hướng dẫn thực hành điều trị đông y, có chú trọng đặc biệt đến công tác dưỡng sinh phòng bệnh. Sau phần thể lệ biên tập có bảng danh mục sách dẫn gồm 86 bộ có ghi rõ tác giả và niên đại tác phẩm. Như chúng ta biết, người phương Đông thường có quan niệm "ở đời muôn sự của chung", quyền tác giả bị xem nhẹ hay ít được tôn trọng, có sách không đề tên tác giả, người biên soạn sách nhiều khi chép lại của nhau mà không cần  ghi chú rõ, xem  việc chép lại là hiển nhiên thừa nhận và tôn vinh tri thức của tiền nhân. Nhưng với tác giả của ĐYBG là một ngoại lệ, khi trích dẫn lại từng câu đều có cước chú xuất xứ rõ ràng, việc này được thực hiện nhất quán trong toàn bộ công trình biên khảo. Đây là điều tôi tâm đắc nhất, bởi cách làm đó giúp ích rất nhiều cho tôi học tập tra cứu.

 Có lẽ vì vậy mà bộ sách ĐYBG đã được lưu truyền rộng rãi trong bốn thế kỷ qua không chỉ ở Triều Tiên mà còn cả ở Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam, vốn là các nước đồng văn, dùng chung chữ Hán cả hàng ngàn năm. Tại Việt Nam, tuy không có điều kiện tổ chức khắc in bộ sách như ở TQ và Nhật, nhưng chắc chắn sách đã được lưu hành rộng rãi. Xem truyện Lục Vân Tiên (câu 667-670), cụ Đồ Chiểu có đặt vào miệng lão thầy Ngang mấy lời khoe khoang về sách thuốc: "Sách chi cũng có trong nhà / Nội Kinh đã sẵn, Ngoại Khoa đã mầu / Trước xem Y Học là đầu / Sau coi Thọ Thế, thứ cầu Đông Y...".  Nhờ vậy ta biết được sách  Đông Y Bảo Giám đã được lưu hành phổ biến ở nước ta cùng các sách Nội Kinh Tố Vấn, Ngoại Khoa Chính Tông, Y Học Nhập Môn, Thọ Thế Bảo Nguyên... Đọc sách một số tác giả sau này như Phạm Văn Điều (Đông Y Học Khoá Toát Yếu, Đông Y Dược Thời Bệnh Luận Trị), DS.Đỗ Đình Tuân (Đông Y Lược Khảo)... đều thấy có tên ĐYBG trong danh mục tài liệu tham khảo. Nhân đây, tôi xin có một đính chính về một lỗi nhỏ của học giả Phạm Văn Điều đã phiên âm nhầm tên tác giả Hứa Tuấn thành Hứa Lăng (góc trên phải của chữ Tuấn là bộ Khư đã nhầm  là bộ Thổ).

 

NÓI THÊM VỀ TÊN GỌI ĐÔNG Y

Điều cuối cùng mà người viết bài này muốn ghi công đầu của Thần y Hur Jun – Hứa Tuấn là thuật ngữ ĐÔNG Y mà ông đã cống hiến cho chúng ta còn đến ngày nay.

Trong phần cuối thể lệ biên tập đầu sách ĐYBG Hứa Tuấn viết: "Vương Tiết Trai nói rằng Lý Đông Viên (chủ trương học phái bổ thổ) là Bắc y, La Khiêm Phủ (học trò của Lý Đông Viên) lưu truyền học phái này chủ yếu ở vùng Giang Triết. Chu Đan Khê (chủ trương học phái tư âm) là Nam y, Lưu Tông Hậu tiếp nối chỉ lan rộng đến vùng Thiểm Tây. Xem vậy y học có phân phái Nam Bắc. Nước Triều Tiên ta ở về phương Đông, đạo  y dược tiếp nối không dứt như sợi chỉ đỏ xuyên suốt, nên có thể gọi nền y học nước nhà là ĐÔNG Y vậy". Ông có nói thêm về việc đặt tên sách với mong muốn bộ sách là tấm gương quý báu (bảo giám) phản ánh sáng rõ toàn bộ vốn tri thức Đông y học của tiền nhân, tên sách này cũng mô phỏng một số bộ sách của Trung Quốc  như Vệ Sinh Bảo Giám của La Khiêm Phủ đời Nguyên, Cổ Kim Y Giám  của Cung Tín triều Minh.          

Về tên gọi ĐÔNG Y, theo sự tra cứu của tôi cho đến nay chưa phát hiện ra ai đã đưa ra thuật ngữ này trước Hứa Tuấn. Tuy hiện nay ta hiểu từ "ĐÔNG Y" theo nghĩa rộng hơn là "nền y học cổ truyền của các nước phương Đông", nhưng thiết tưởng cũng cần nên biết xuất xứ của nó vốn từ một cuốn sách bên xứ Cao Ly truyền vào nước ta. Mặc dù danh từ này rất quen thuộc đối với Việt Nam, nhưng tra cứu nhiều từ điển của Trung Quốc như Từ Nguyên, Từ Vựng, Vương Vân Ngũ Đại Từ Điển, ... kể cả các loại từ điển Hán-Việt của Đào Duy Anh, Nguyễn Kim Thản...  tôi đều không thấy danh từ này. Vì vậy, tôi tin chắc về danh từ "ĐÔNG Y" ta có được là từ giao lưu văn hoá với Triều Tiên, cụ thể là từ tác phẩm ĐYBG của Hứa Tuấn.

Còn nhớ có một thời gian dài chúng ta cứ loay hoay thay đổi từ ĐÔNG Y bằng y học dân tộc, rồi y học cổ truyền dân tộc, rồi lại y học cổ truyền, cho đến Đại hội Trung ương lần thứ X thì Hội Đông Y Việt Nam đã chính thức lấy lại tên cũ vốn có từ ngày đầu thành lập. Cho hay, đổi mới và cải cách nhiều khi chỉ là sự quay trở về với nguồn cội của mình. Không đơn giản là thay đổi tên gọi, thực chất đây là sự chính danh, nhằm định hướng nhận thức đúng về cả một nền y học. Như người xưa từng nói "danh bất chính tắc ngôn bất thuận, ngôn bất thuận tắc sự bất thành". Không gò bó hạn cuộc trong phạm vi "dân tộc" hay "cổ truyền", chúng ta cần trả lại cho ĐÔNG Y tầm vóc lớn lao vốn có của nó. Đó là một nền y học nhân văn, bắt nguồn từ nền tảng triết học phương Đông, trải qua hơn 5000 năm phát triển, chiếm cứ cả khu vực Á Đông rộng lớn, bao trùm nhiều quốc gia, ngự trị hơn 1/4 nhân loại; và đặc biệt là dù có bề dày tuổi tác cổ kính nhưng không già nua, vẫn dai dẳng đầy sức sống qua bao biến thiên dâu bể, sóng dập gió vùi, vẫn song hành hiện đại cùng nhân loại, phục vụ mục tiêu con người và sức khoẻ .

Tiếc thay, về tên gọi ĐÔNG Y như vậy vẫn chưa được nhận thức nhất quán, để thay đổi triệt để tên gọi của các bệnh viện và cơ quan tổ chức thuộc hệ thống Đông y của ngành y tế nước ta hiện nay !

22h30, 2-9-2005

PHAN CÔNG TUẤN

 (Bài đã đăng CTQ số 46 và SK-ĐS tháng 9/2005)

In Quay lại chia sẻ bài viết

z

Thông Báo Về việc thay đổi địa chỉ trụ sở làm việc

DANH MỤC DỊCH VỤ GIÁ VIỆN PHÍ SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN

DANH MỤC DỊCH VỤ GIÁ BHYT SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN THEO TT 13/2019/TT-BYT ÁP DỤNG TỪ NGÀY 20/08/2019 THEO TT 13/2019/TT-BYT ÁP DỤNG TỪ NGÀY 20/08/2019

DANH MỤC GIÁ DỊCH VỤ YÊU CẦU

Kế hoạch Phòng, chống thiên tai và tìm kiếm, cứu nạn năm 2021 trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19

BÁO CÁO Kết quả tự kiểm tra, đánh giá chất lượng bệnh viện 6 tháng đầu năm 2021

Kết quả triển khai tuyên truyền Nghị định số 34/2021/NĐ-CP ngày 29 tháng 3 năm 2021 của Chính phủ

KẾ HOẠCH Tuyên truyền Nghị định số 34/2021/NĐ-CP ngày 29 tháng 3 năm 2021 của Chính phủ

QUYẾT ĐỊNH Về việc Ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội

KẾ HOẠCH Triển khai cơ sở y tế “xanh – sạch – đẹp, giảm thiểu chất thải nhựa" năm 2021 tại Bệnh viện Y học cổ truyền thành phố Đà Nẵng

3 8 5 9 4 5 4
Hôm nay: 0
Tháng này: 9992
Tổng cộng: 3859454