BÁN TRẬT KHỚP VAI SAU TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO - BIẾN CHỨNG CẦN PHÒNG NGỪA

Ngày đăng bài: 2018-05-09 08:33:49
        Xem với cỡ chữ    

Tai biến mạch máu não (TBMMN) là một trong những bệnh lý gây tử vong và tàn tật phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới, để lại gánh nặng lớn đối với gia đình và xã hội. Trong quá trình điều trị sau TBMMN, có thể xuất hiện rất nhiều biến chứng thứ phát như loét do nằm lâu, viêm phổi, teo cơ, cứng khớp … Một trong các biến chứng thường gặp ở bệnh nhân sau TBMMN là tình trạng bán trật khớp vai (BTKV).

 

 

BTKV sau TBMMN là tình trạng chỏm xương cánh tay bị trật một phần khỏi ổ chảo xương vai, xảy ra do yếu hay liệt mềm các cơ vùng vai, đặc biệt là cơ Delta. Đây là một dạng biến chứng hay gặp, vì bao khớp vai có cấu tạo rất lỏng lẻo và rộng rãi nên dễ bị tổn thương khi không có sức mạnh cơ để bảo vệ nó. Ngoài ra, việc luyện tập trong giai đoạn sớm, tập ngồi, tập đi, cũng sẽ đẩy nhanh quá trình BTKV khi bệnh nhân còn chưa phục hồi trương lực cơ vai.

Trong phục hồi chức năng vận động chi trên, khớp vai đóng vai trò rất quan trọng, là điểm bắt đầu của quá trình tập luyện. Ở bệnh nhân liệt nửa người sau TBMMN, biến chứng BTKV dẫn đến tình trạng đau sẽ làm cho bệnh nhân ngại vận động và có tâm lý chống lại động tác tập, dẫn đến hạn chế khả năng phục hồi chức năng vận động chi trên. Vì vậy, việc phòng ngừa và điều trị BTKV có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác phục hồi chức năng cho bệnh nhân liệt nửa người sau TBMMN.

Mục tiêu chính trong điều trị BTKV bao gồm: Ngăn ngừa chấn thương xảy ra bằng cách chú ý chăm sóc vùng vai trong quá trình xoay trở, dịch chuyển, tập luyện cho người bệnh; Cải thiện tình trạng bán trật, làm chậm biểu hiện nặng khi BTKV đã xảy ra. Hiệu quả của quá trình phòng ngừa và điều trị BTKV có thể được đánh giá trên lâm sàng bằng cách sờ - đánh giá khoảng cách giữa ổ chảo và chỏm xương cánh tay, hoặc qua phim chụp X Quang đánh giá sự di lệch theo chiều dọc và chiều ngang của chỏm xương cánh tay.

Dụng cụ hỗ trợ điều trị BTKV là các loại đai treo tay với ưu điểm thuận tiện, giá cả vừa phải. Phương pháp này có vai trò nhất định trong việc giảm BTKV. Tuy nhiên việc đeo đai đơn thuần thường xuyên khiến tay bị giữ ở tư thế tĩnh trong một thời gian dài, điều này dễ dẫn đến tình trạng xuất hiện mẫu đồng vận gập hay co cứng, co rút mô mềm ở chi trên. Do đó sử dụng đai treo tay cần kết hợp với các bài tập vận động để ngăn ngừa tình trạng co rút trên. Các nghiên cứu lâm sàng cũng chỉ ra rằng sự dịch chuyển của chỏm xương cánh tay theo chiều ngang thường do việc sử dụng đai treo tay, chứ không phải do tình trạng BTKV gây ra.

 

Đai treo tay được sử dụng để hỗ trợ điều trị bán trật khớp vai.

Bên cạnh việc sử dụng đai treo tay, có thể áp dụng thêm máng để tay để điều chỉnh tình trạng BTKV thông qua tư thế ngồi. Việc này không chỉ giúp hỗ trợ giảm bán trật theo chiều dọc, điểu chỉnh thẳng trục theo giải phẫu, mà còn giúp giữ cho cánh tay không xoay trong để chống lại sự tiến triển của mẫu đồng vận gập.

 

Máng để tay hỗ trợ điều trị bán trật khớp vai.

Trong quá trình tập phục hồi chức năng cho người TBMMN, các bài tập khởi phát và làm mạnh các cơ dang vai rất được chú trọng và thường được tiến hành đầu tiên khi tập luyện phục hồi chức năng chi trên. Khi nhóm cơ dang vai, đặc biệt là cơ Delta phục hồi được cơ lực và trương lực cơ thì có thể đảm nhận được nhiệm vụ giữ cho khớp vai ở vị trí như bình thường.

Để phòng ngừa BTKV ở bệnh nhân liệt nửa người sau TBMMN, còn có thể sử dụng hình thức kích thích điện thần kinh cơ (Neuromuscular electrical stimulation - NMES) nhằm kích thích các cơ bị liệt bằng dòng điện để rèn luyện cơ. Các cơ được kích thích thường là cơ trên gai và cơ Delta bó sau. Đây vốn là những cơ đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sự thẳng trục của khớp ổ chảo cánh tay. Tần số kích thích điện được sử dụng nằm trong khoảng từ 30 Hz đến 60 Hz, thời gian kích thích từ 1,5 đến 2 giờ tăng dần lên đến 6 giờ mỗi ngày.

Trong một nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng với 48 người tham gia ở giai đoạn cấp (trong 2 ngày kể từ khi xảy ra TBMMN), kích thích điện dòng Galvanic ở tần số 60 Hz trong 20 phút mỗi ngày với thời gian trung bình 12 ngày. Nhóm nghiên cứu nhận thấy không có dấu hiệu BTKV ở nhóm can thiệp, trong khi 37,5% nhóm chứng xuất hiện BTKV.

Y học cổ truyền (YHCT) đối với việc phòng ngừa và điều trị BTKV ở bệnh nhân TBMMN có những vai trò nhất định. Từ những nghiên cứu về BTKV cho thấy có thể sử dụng hình thức điện châm trong phòng ngừa BTKV. Phương pháp điện châm không chỉ giúp duy trì cơ lực cho khối cơ dang vai, mà còn có tác dụng thông kinh hoạt lạc, tạo điều kiện cho sự phục hồi cơ lực của bệnh nhân.

Nhóm cơ cần tác động chủ yếu trong bệnh cảnh BTKV là cơ trên gai và cơ Delta, vốn chủ yếu nằm trên đường kinh Thủ Dương minh Đại trường, nên có thể xử dụng 2 huyệt của kinh Đại Trường là Kiên ngung và Tý nhu, châm xuyên kim hoặc châm bổ, điện châm 1 - 2 lần/ngày, dùng dòng điện kích thích bổ, sóng ngắt quãng, tần số thấp 1 - 3 Hz, thời gian từ 20 đến 25 phút, liệu trình 15 ngày, và tiếp tục điều trị đến khi người bệnh có thể lấy lại cơ lực vùng vai. Việc châm cứu phòng ngừa BTKV có thể được tiến hành cùng lúc với châm cứu điều trị TBMMN, và có thể phối hợp với các phương pháp phục hồi chức năng khác.

 

Kinh thủ dương minh Đại Trường.

 

 

Tại bệnh viện Y học Cổ truyền Đà Nẵng, bệnh nhân bị di chứng TBMMN chiếm phần lớn trong các mặt bệnh điều trị. Với đặc điểm lâm sàng của TBMMN cần can thiệp sớm trong những ngày đầu bằng cách phối hợp nhiều phương pháp châm cứu, phục hồi chức năng bên cạnh dùng thuốc, việc phòng ngừa BTKV ở bệnh nhân TBMMN cũng vì thế càng được đội ngũ nhân viên y tế chú trọng, và góp phần vào hiệu quả điều trị chung trên bệnh cảnh phối hợp này.

Từ những nghiên cứu về kích thích điện thần kinh cơ nêu trên, có thể thấy tiềm năng của điện châm trong hỗ trợ phòng ngừa và điều trị BTKV là rất cao. Thiết nghĩ cần có một nghiên cứu đánh giá toàn diện về tác dụng của điện châm đối với vấn đề BTKV trên bệnh nhân TBMMN, để việc phòng ngừa và điều trị đạt kết quả tốt hơn./.

BS. Bùi Tứ

 

Tài liệu tham khảo:

1) Ada.L and Foongchomcheay.A (2002), Efficacy of electrical stimulation in preventing or reducing subluxation of the shoulder after stroke: a meta-analysis, Australia Journal of Physiotherapy.

2) Bucholz Moodie.N, Brisbin.J and Morgan.A (1986), Shoulder Subluxation in hemiplegia: effects of three different supports, Archieves of Physical Medicines & Rehabilitation, 72(8), 582-586.

3) Fill.A, Armutu.K, Artay.K et al (2011), The effect of electrical stimulation in combination with Bobath techniques in the preventation of subluxation in acute stroke patients, clinical Rehabilitation, 25(1) 51-59.

4) Hill. K(2007), Australian clinical guidelines for acute stroke management 2007, International journal of Stroke, 2008, 3(2), 120-129.

5) Morley. A, Clarke.A & Heliwell.S (2002), Management off the subluxed low tone shoulder, Physiotherapy, 88(4), 209-217.

 

In Quay lại chia sẻ bài viết

THÔNG BÁO KẾ HOẠCH TỔ CHỨC PHỎNG VẤN HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG QUÝ IV/2018

THÔNG BÁO NHU CẦU TUYỂN DỤNG HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG QUÝ IV NĂM 2018

DANH SÁCH TỔNG HỢP ĐIỂM SÁT HẠCH HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG QUÝ IV/2017

DANH SÁCH ĐỦ ĐIỀU KIỆN THAM DỰ SÁT HẠCH HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG QUÝ IV-2017

Kế hoạch tuyển dụng hợp đồng lao động quý IV-2017

THÔNG BÁO NHU CẦU TUYỂN DỤNG LAO ĐỘNG QUÝ IV-2017

THÔNG BÁO MỜI THẦU CHÀO HÀNG CẠNH TRANH

DANH SÁCH ĐIỂM SÁT HẠCH HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG ĐỢT II/2017

DANH SÁCH ĐỦ ĐIỀU KIỆN THAM DỰ SÁT HẠCH HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG QUÝ II/2017

THÔNG BÁO NHU CẦU TUYỂN DỤNG HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG QUÝ II-2017

3 5 3 4 6 1 1
Hôm nay: 0
Tháng này: 20576
Tổng cộng: 3534611